Naszym zdaniem najlepszy portal o prawie karnym.
Postępowanie karne

Prawo do obrony – na czym polega?

17 II
2020

prawo do obronyJednym z podstawowych praw przewidzianych w Kodeksie postępowania karnego jest prawo do obrony. Na czym jednak ono faktycznie polega? Czy muszę składać wyjaśnienia w sprawie?

Prawo do obrony to nie obrona konieczna

Tytułem wstępu należy podkreślić, że prawo do obrony jest instytucją postępowania karnego. Celem uniknięcia wątpliwości wskazujemy, że prawo do obrony należy odróżnić od obrony koniecznej, która jest instytucją prawa karnego. Zachęcamy zatem do lektury artykułu Obrona konieczna.

Prawo do obrońcy

Obrońcą może być jedynie osoba uprawniona do obrony według przepisów o ustroju adwokatury lub ustawy o radcach prawnych, czyli odpowiednio adwokat lub radca prawny. Oskarżony może mieć jednocześnie nie więcej niż trzech obrońców. Obrońcę ustanawia oskarżony; do czasu ustanowienia obrońcy przez oskarżonego pozbawionego wolności, obrońcę może ustanowić inna osoba, o czym niezwłocznie zawiadamia się oskarżonego. Upoważnienie do obrony może być udzielone na piśmie albo przez oświadczenie do protokołu organu prowadzącego postępowanie karne. Zasadą jest, że obrońca może przedsiębrać czynności procesowe jedynie na korzyść oskarżonego. Udział obrońcy w postępowaniu nie wyłącza osobistego działania w nim oskarżonego, a zatem sam oskarżony, czy też podejrzany może samodzielnie podejmować czynności w sprawie.

Kiedy ustanowić obrońcę?

Z naszego doświadczenia wynika, iż wiele osób zgłasza się do nas z prośbą o pomoc prawną zbyt późno. Dotyczy to w szczególności spraw karnych. W społeczeństwie przyjęło się, że z usług prawnika korzysta się dopiero na etapie postępowania sądowego. Jest to jednak błąd. Warto zwrócić się o wsparcie obrońcy już na etapie pierwszego przesłuchania w danej sprawie. Umożliwi to bowiem wypracowanie linii obrony możliwie jak najszybciej. Wnioskowanie przez obrońcę o przeprowadzenie określonych dowodów w postępowaniu przygotowawczym może ostatecznie pozwolić na uniknięcie w ogóle postępowania sądowego. Obrońca wspiera swojego Klienta na każdym etapie postępowania. Zdarza się, że organy ścigania zapewniają możliwie niskie konsekwencje dla podejrzanego, jeżeli tylko będzie z nimi współpracował i składał obszerne wyjaśnienia. Należy pamiętać, iż to nie funkcjonariusze organów ścigania takich jak Policja, CBŚ, ABW, decydują o wymiarze kary i ich ustne zapewnienia mogą jednak nie stać się prawdziwe.

Prawo do składania wyjaśnień

Oskarżony ma prawo składać wyjaśnienia; może jednak bez podania powodów również odmówić odpowiedzi na poszczególne pytania lub odmówić składania wyjaśnień. Prawo do obrony obejmuje zatem dwie możliwości: składanie wyjaśnień (w tym niezgodnych z prawdą) oraz odmowa składania wyjaśnień.

Korzystanie z prawa do obrony nie jest obowiązkiem, ale uprawnieniem oskarżonego/podejrzanego, z którego może on korzystać zgodnie ze swą wolą. Oznacza to, że nie tylko nie można zmuszać oskarżonego do obrony, ale przede wszystkim nie można wywodzić ujemnych konsekwencji procesowych z faktu podejmowania przez niego czynności zmierzających do własnej obrony. Skorzystanie przez oskarżonego z prawa do milczenia nie może spowodować wobec niego negatywnych konsekwencji. Takie też stanowisko wyrażane jest w orzecznictwie i doktrynie. W szczególności fakt ten nie może być traktowany jako okoliczność obciążająca przy wymiarze kary. Oskarżony/podejrzany może także w ramach przyjętej linii obrony podawać fakty i okoliczności nieprawdziwe. Powyższe, nie będzie skutkować jego odpowiedzialnością karną za przedstawianie nieprawdziwych twierdzeń w toku postępowania.

W toku postępowania przygotowawczego i sądowego możliwe jest podjęcie linii obrony zarówno w ten sposób, iż podważane będą dowody oskarżenia, jak i oferowane przez obrońcę nowe dowody. Więcej na temat dopuszczalnych dowodów w postępowaniu karnym przeczytasz w artykule Dowody w postępowaniu karnym.


Jeśli potrzebujesz dalszych informacji, skontaktuj się z nami osobiście, abyśmy mogli pomóc konkretnie w Twojej sprawie.

Najnowsze artykuły

Nasze marki

Prawo karne i nie tylko
Zatrzymanie czy areszt - jak w takiej sytuacji należy się zachować? Jakie prawa Ci przysługują? Prawnicy w przystępny sposób odpowiadają na najważniejsze pytania z zakresu prawa oraz postępowania karnego.
Inwestycje budowlane
Jeśli jesteś inwestorem albo wykonawcą robót, ale przerasta Cię zawiłość regulacji prawnych i poziom skomplikowania kontraktów – ten portal jest właśnie dla Ciebie
Specjalne Strefy Ekonomiczne
Jesteś inwestorem, który rozwija lub zaczyna prowadzić swój biznes w Polsce, a jednocześnie chciałby płacić mniejsze podatki - ten portal jest stworzony z myślą o Tobie