Naszym zdaniem najlepszy portal o prawie karnym.
Prawo karne materialne

Popełnienie przestępstwa a obowiązek naprawienia szkody

08 I
2020

naprawienie szkodyNa skutek popełnionego przestępstwa może dojść do wyrządzenia drugiej osobie szkody. Osoba taka oczywiście ma prawo wystąpić na drogę postępowania cywilnego, czy zatem warto wnosić o orzeczenie obowiązku naprawienia szkody w postępowaniu karnym?

Obowiązek naprawienia szkody w rozumieniu prawa karnego

W rozumieniu prawa karnego środek karny w postaci obowiązku naprawienia szkody występuje w dwóch postaciach: obowiązku naprawienia szkody oraz zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. O szkodzie powstałej w ramach prowadzenia działalności gospodarczej pisaliśmy w artykule Wyrządzenie szkody w obrocie gospodarczym.

Obowiązek naprawienia szkody w oparciu o przepis art. 46 § 1 k.k. obejmuje zarówno uszczerbek majątkowy (damnum emergens), jak i utracone korzyści (lucrum cessans), jeżeli jest konsekwencją niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez pokrzywdzonego. Zastosowanie przepisu art. 46 § 1 k.k. ma na celu zapewnienie pokrzywdzonemu większej ochrony w procesie karnym, w szczególności wydania takiego orzeczenia o obowiązku naprawienia szkody, aby nie musiał on wytaczać odrębnego powództwa cywilnego. Zadośćuczynienie zaś ma naprawić wyrządzoną pokrzywdzonemu krzywdę na skutek danego przestępstwa.

Prawo karne nie uzależnia obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę od rodzaju przestępstwa. Środek ten Sąd może orzec zarówno za przestępstwo umyślne, jak i nieumyślne. Istotne, aby właśnie danym przestępstwem wyrządzono szkodę.

Sytuacja materialna oskarżonego nie może mieć wpływu na wymiar orzeczonego środka karnego. Obowiązek naprawienia szkody jest środkiem karnym, ale przy jego orzekaniu należy kierować się zasadami prawa cywilnego dotyczącymi ustalenia wielkości szkody majątkowej lub doznanej krzywdy (szkoda niemajątkowa).

Co istotne, jeżeli roszczenie wynikające z popełnienia przestępstwa jest przedmiotem innego postępowania albo o roszczeniu tym prawomocnie orzeczono, to nie jest możliwe (niejako ponowne) orzekanie o obowiązku naprawienia szkody, i to niezależnie od tego, czy zasądzone w postępowaniu cywilnym roszczenie zostało wyegzekwowane.

Warunki formalne orzeczenia obowiązku naprawienia szkody

W razie skazania sąd może orzec, a na wniosek pokrzywdzonego lub innej osoby uprawnionej orzeka, stosując przepisy prawa cywilnego, obowiązek naprawienia, w całości albo w części, wyrządzonej przestępstwem szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Jeżeli orzeczenie tego obowiązku jest znacznie utrudnione, sąd może orzec zamiast tego obowiązku nawiązkę w wysokości do 200 000 złotych na rzecz pokrzywdzonego. W razie jego śmierci w wyniku popełnionego przez skazanego przestępstwa Sąd może orzec nawiązkę na rzecz osoby najbliższej, której sytuacja życiowa wskutek śmierci pokrzywdzonego uległa znacznemu pogorszeniu. W razie gdy ustalono więcej niż jedną taką osobę, nawiązki orzeka się na rzecz każdej z nich.

Orzeczenie odszkodowania lub zadośćuczynienia albo nawiązki, nie stoi na przeszkodzie dochodzeniu niezaspokojonej części roszczenia w drodze postępowania cywilnego.

Pokrzywdzony, a także prokurator, może aż do zamknięcia przewodu sądowego na rozprawie głównej złożyć wniosek, o orzeczenie obowiązku naprawienia szkody.


Jeśli potrzebujesz dalszych informacji, skontaktuj się z nami osobiście, abyśmy mogli pomóc konkretnie w Twojej sprawie.

Najnowsze artykuły

Nasze marki

Prawo karne i nie tylko
Zatrzymanie czy areszt - jak w takiej sytuacji należy się zachować? Jakie prawa Ci przysługują? Prawnicy w przystępny sposób odpowiadają na najważniejsze pytania z zakresu prawa oraz postępowania karnego.
Inwestycje budowlane
Jeśli jesteś inwestorem albo wykonawcą robót, ale przerasta Cię zawiłość regulacji prawnych i poziom skomplikowania kontraktów – ten portal jest właśnie dla Ciebie
Specjalne Strefy Ekonomiczne
Jesteś inwestorem, który rozwija lub zaczyna prowadzić swój biznes w Polsce, a jednocześnie chciałby płacić mniejsze podatki - ten portal jest stworzony z myślą o Tobie