Naszym zdaniem najlepszy portal o prawie karnym.
Prawo karne materialne

Niepłacenie alimentów jako przestępstwo

10 II
2020

niepłacenie alimentówMimo ustalenia w wyroku, czy to rozwodowym, czy Sądu Rodzinnego, wysokości alimentów na rzecz małoletnich dzieci, wielokrotnie zdarza się, iż rodzic nie wypełnia swojego obowiązku i nie reguluje należnych kwot na zaspokojenie usprawiedliwionych potrzeb dziecka. Czy niepłacenie alimentów może stanowić podstawę do wszczęcia postępowania karnego w takiej sytuacji? Czy tego rodzaju czyn stanowi przestępstwo?

Pojęcie niealimentacji

Przepisy karne dotyczące niepłacenia alimentów zmieniały się na przestrzeni lat. Uprzednie brzmienie przepisu wskazywało na możliwość pociągnięcia do odpowiedzialności karnej jedynie w przypadku, gdy uporczywie uchylano się od wykonania ciążącego na danej osobie z mocy ustawy lub orzeczenia sądowego obowiązku opieki przez niełożenie na utrzymanie osoby najbliższej lub innej osoby i przez to narażanie jej na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Trudności pojawiały się przy konieczności wykazania znamienia „uporczywości“. Sprawcy wielokrotnie uiszczali mniejsze kwoty, co w zasadzie powodowało niemożność wszczęcia przeciwko nim postępowania karnego.

Od roku 2017 obowiązuje zmiana w Kodeksie karnym i obecnie do odpowiedzialności karnej może już zostać pociągnięty ten, kto uchyla się od wykonania obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości orzeczeniem sądowym, ugodą zawartą przed sądem albo innym organem albo inną umową, jeżeli łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych albo jeżeli opóźnienie zaległego świadczenia innego niż okresowe wynosi co najmniej 3 miesiące. Tym samym, niepłacenie alimentów może być przestępstwem.

Warunki poniesienia odpowiedzialności karnej

Uchylanie się od obowiązku łożenia na utrzymanie osoby uprawnionej do alimentacji zachodzi wtedy, gdy zobowiązany, mając obiektywną możliwość wykonania tego obowiązku, nie dopełnia go ze złej woli. W pojęciu „uchyla się” zawarty jest zawsze negatywny stosunek psychiczny osoby zobowiązanej do świadczenia – sprawca obowiązku tego nie wypełnia, gdyż go wypełnić nie chce lub lekceważy ten obowiązek. Niepłacenie alimentów musi stanowić zachowanie umyślne, w którym wyraża się szczególne nastawienie psychiczne sprawcy (element subiektywny), a z drugiej strony – stan uchylania się trwający przez określony dłuższy czas (element obiektywny).

Znamię uporczywości łączy w sobie dwa elementy. Jeden z nich charakteryzuje postępowanie sprawcy, a polega na szczególnym nastawieniu psychicznym wyrażającym się w nieustępliwości, chęci postawienia na swoim, podtrzymywaniu własnego stanowiska na przekór ewentualnym próbom jego zmiany (np. mimo wszczęcia egzekucji cywilnej, przeprowadzenia rozmów ostrzegawczych itp.). Przejawem takiego nastawienia psychicznego bywa porzucenie pracy lub jej zmiana na gorzej płatną. Drugi element, obiektywny, polega na trwaniu takiego stanu rzeczy przez pewien dłuższy czas (np. na wstrzymywaniu się z zapłatą kolejnych rat alimentacyjnych co najmniej przez 3 miesiące lub płaceniu ich nieregularnie albo w kwotach znacznie niższych od należnych).

„Uporczywe uchylanie się” może być zarówno całkowite, jak i częściowe. W konsekwencji oznacza to, że omawiane znamię wyczerpuje nie tylko całkowite zaniechanie płacenia rat alimentacyjnych przez okres co najmniej 3 miesięcy, ale także płacenie alimentów nieregularnie albo w kwotach znacznie niższych od określonych stosownym orzeczeniem.

Zagrożenie karą

Niepłacenie alimentów (czyli tzw. niealimentacja) jako przestępstwo jest zagrożone karą grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. Jeżeli na skutek tego czynu doszło do narażenia osoby uprawnionej na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, wówczas sprawca podlega karze grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

Ściganie przestępstwa następuje na wniosek pokrzywdzonego, organu pomocy społecznej lub organu podejmującego działania wobec dłużnika alimentacyjnego.

Co istotne, nie podlega karze sprawca przestępstwa niealimentacji, który nie później niż przed upływem 30 dni od dnia pierwszego przesłuchania w charakterze podejrzanego uiścił w całości zaległe alimenty.


Jeśli potrzebujesz dalszych informacji, skontaktuj się z nami osobiście, abyśmy mogli pomóc konkretnie w Twojej sprawie.

Najnowsze artykuły

Nasze marki

Prawo karne i nie tylko
Zatrzymanie czy areszt - jak w takiej sytuacji należy się zachować? Jakie prawa Ci przysługują? Prawnicy w przystępny sposób odpowiadają na najważniejsze pytania z zakresu prawa oraz postępowania karnego.
Inwestycje budowlane
Jeśli jesteś inwestorem albo wykonawcą robót, ale przerasta Cię zawiłość regulacji prawnych i poziom skomplikowania kontraktów – ten portal jest właśnie dla Ciebie
Specjalne Strefy Ekonomiczne
Jesteś inwestorem, który rozwija lub zaczyna prowadzić swój biznes w Polsce, a jednocześnie chciałby płacić mniejsze podatki - ten portal jest stworzony z myślą o Tobie