Naszym zdaniem najlepszy portal o prawie karnym.
Prawo karno-gospodarcze

Czy brak zapłaty faktury VAT jest oszustwem w rozumieniu prawa karnego?

03 XII
2019

brak zapłaty faktury jako oszustwoObecnie coraz częściej można spotkać się z nieuczciwymi kontrahentami, którzy nie regulują swych zobowiązań pieniężnych. Mimo wszczęcia postępowania sądowego na drodze i cywilnej, a następnie egzekucyjnej, nie udaje się odzyskać należnej kwoty. Nie dziwi wówczas pojawienie się uczucia oszukania. Czy jednak brat zapłaty faktury VAT jest oszustwem w rozumieniu prawa karnego?

Pojęcie oszustwa

Zgodnie z Kodeksem karnym oszustwo polega na tym, że ktoś, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadza inną osobę do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem za pomocą wprowadzenia tej osoby w błąd albo wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania. Wymiar kary przewidziany za ten czyn, to kara pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.

W wypadku osoby prawnej, jednostki organizacyjnej nie mającej osobowości prawnej miarodajne dla oceny, czy taki podmiot został wprowadzony w błąd lub czy wykorzystano jego błędne przeświadczenie, decydujące znaczenie będzie miał stan świadomości osób wchodzących w skład organu tego podmiotu. Obiektami oszukańczych zachowań sprawcy będą więc zazwyczaj członkowie zarządu, rady nadzorczej, prokurenci, pełnomocnicy, likwidatorzy, kadra kierownicza ale także inne osoby, które co prawda nie są członkami organów podmiotów konwencjonalnych, ale są uprawnione samodzielnie lub kolegialnie do decydowania o rozporządzeniu mieniem takiego podmiotu (wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu, z dnia 29 listopada 2018 roku, sygn. akt II AKa 207/18). O szkodzie powstałej w ramach prowadzenia działalności gospodarczej pisaliśmy w artykule Wyrządzenie szkody w obrocie gospodarczym.

Zobowiązanie cywilnoprawne a oszustwo

Celem udzielenia odpowiedzi, czy brak zapłaty faktury VAT jest oszustwem w rozumieniu prawa karnego, warto odnieść się do bogatego orzecznictwa sądów powszechnych w tym kontekście.

Podstawowym kryterium rozgraniczenia przestępstwa oszustwa (art. 286 § 1 k.k.) od niewywiązania się z zobowiązania o charakterze cywilnoprawnym jest wykazanie, że w chwili zawierania zobowiązania (umowy) sprawca działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, tj. dążył do uzyskania świadczenia przez wprowadzenie w błąd lub wyzyskanie błędu co do okoliczności mających znaczenie dla zawarcia umowy, mając świadomość, że gdyby druga strona umowy znała rzeczywisty stan, nie zawarłaby umowy lub nie zawarłaby umowy na tych warunkach, na jakich została zawarta (wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie, z dnia 12 października 2017 roku, sygn. akt II AKa 128/17).

Z drugiej strony w wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach, z dnia 20 listopada 2018 roku, sygn. akt II AKa 343/18, z „wprowadzeniem w błąd” o jakim mowa w art. 286 § 1 k.k. mamy do czynienia również wtedy, gdy sprawca nie zamierza zrealizować swego obowiązku zapłaty w chwili składania zamówienia, czy to w całości, czy nawet częściowo. Przy ustalaniu zamiaru sprawcy oszustwa, należy brać pod uwagę okoliczności, na podstawie których można byłoby wyprowadzić wnioski dotyczące realności wypełnienia obietnic złożonych przez sprawcę (zobowiązań) osobie rozporządzającej mieniem, a w szczególności: jego możliwości finansowe, skalę zobowiązań, czy długotrwałe trudności w wykonywaniu bieżących zobowiązań.

Należy zatem każdorazowo oceniać moment zaciągnięcia zobowiązania, a nie jego realizacji. Celem wykazania, iż do popełnienia czynu doszło, można wnioskować np. o przeprowadzenie dowodu z dokumentów księgowych Spółki, czy też jednoosobowej działalności gospodarczej.

Podsumowując, możliwe są zdarzenia, w których brak zapłaty faktury VAT jest oszustwem w rozumieniu prawa karnego.


Jeśli potrzebujesz dalszych informacji, skontaktuj się z nami osobiście, abyśmy mogli pomoc konkretnie w Twojej sprawie.

Najnowsze artykuły

Nasze marki

Prawo karne i nie tylko
Zatrzymanie czy areszt - jak w takiej sytuacji należy się zachować? Jakie prawa Ci przysługują? Prawnicy w przystępny sposób odpowiadają na najważniejsze pytania z zakresu prawa oraz postępowania karnego.
Inwestycje budowlane
Jeśli jesteś inwestorem albo wykonawcą robót, ale przerasta Cię zawiłość regulacji prawnych i poziom skomplikowania kontraktów – ten portal jest właśnie dla Ciebie
Specjalne Strefy Ekonomiczne
Jesteś inwestorem, który rozwija lub zaczyna prowadzić swój biznes w Polsce, a jednocześnie chciałby płacić mniejsze podatki - ten portal jest stworzony z myślą o Tobie